Przedłużające się zmęczenie o nieznanych przyczynach. Problemy ze schudnięciem. Pogorszenie się cery, ale i ogólnie złe samopoczucie. Za takimi objawami może stać wiele problemów zdrowotnych. Jednak coraz częściej w kontekście podobnych symptomów mówi się o zakwaszeniu organizmu. Stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej często wpływa na codzienne funkcjonowanie. Czym ono jest? Jak wygląda odkwaszanie organizmu? Czy dieta zasadowa pomaga w takiej sytuacji? W końcu też – ile trwa odkwaszanie organizmu? Jeśli szukasz informacji na ten temat – zapraszamy do przeczytania tego artykułu.
Spis treści
Czym jest równowaga kwasowo-zasadowa organizmu?
Przyroda ceni balans i nie inaczej jest z naszym organizmem. Zarówno nadmiar, jak i niedobór określonych składników może zaburzać funkcjonowanie organizmu. W przypadku jednak równowagi kwasowo-zasadowej mówimy o pewnych podstawach chemii i fizjologii. Równowaga ta stanowi stosunek kationów wodoru H+ do anionów wodorowęglanowych HC03– w płynach ustrojowych. W naturalnych warunkach ludzka krew ma odczyn 7,35-7,45, więc zbliżony do neutralnego czy lekko zasadowy.
Odchylenia od tej normy – w każdą stronę – są istotnym sygnałem, wskazującym, że w ciele odbywa się pewien proces, mogący zaważyć na zdrowiu i samopoczuciu danej osoby. Spadek poniżej 7,35 jest już traktowane jako kwasica (acidosis). Jednocześnie w tym punkcie trzeba zaznaczyć, że jeśli w badaniach klinicznych wykaże się taki stan, to stanowi on przesłankę do natychmiastowej hospitalizacji, gdyż stanowi ryzyko zagrożenia.
Jak to więc jest, że mówimy o zakwaszeniu organizmu, gdy wciąż w pewien normalny sposób funkcjonujemy? Wynika to z faktu, że organizm ma duże zdolności adaptacyjne i wykorzystuje do tego pewne systemy buforowe. Z jednej strony w krwi i tkankach funkcjonuje m.in. bufor wodorowęglanowy, białczanowy i fosforanowy, które natychmiast neutralizują nadmiarowe jony wodoru przez ich wychwytywanie (wiązanie). Z drugiej – regulacja kwasowości odbywa się przez układ oddechowych. Szybsze tempo oddychania pozwala pozbyć się dwutlenku węgla, mającego potencjał kwasotwórczy. W końcu są i one – nerki. To one usuwają nadmiar kwasów z moczem, odzyskując jednocześnie wodorowęglany.
Czym jest zakwaszenie organizmu i jakie daje objawy?
Teraz warto przyjrzeć się bliżej sytuacji, gdy mówimy o jego zakwaszeniu. Co istotne – nie jest to termin medyczny, ale funkcjonuje on m.in. w dietetyce jako potoczne określenie sytuacji, w której organizm zmaga się efektami ubogiej w mikroskładniki diety i intensywnego (stresującego) stylu życia. W praktyce nie oznacza to wcale, że krew staje się kwaśna, ale cały ww. system buforowy intensywnie pracuje. Według pewnych hipotez organizm zaczyna czerpać zasadowe pierwiastki, takie jak magnez, wapń czy potas, z własnych rezerw. To z kolei oznacza, że rezerwuarem tych składników są np.:
- kości,
- mięśnie,
- inne tkanki, w których są one zawarte.
Właśnie taką sytuację nazywamy potocznie zakwaszeniem organizmu.
Czym natomiast może się to objawiać? Wyróżnia się szereg niespecyficznych symptomów, ale potencjalnie pomagających wysnuć, że organizm zmaga się ze zbyt dużym stężeniem kationów wodoru. Należy do nich np. stan przewlekłego zmęczenia i braku energii. Nawet odpowiednio długi sen nie zapewnia wypoczynku i dawki sił, którą powinien dostarczyć po właściwym wypoczynku. Często pojawiają się problemy w obrębie funkcji kognitywnych. Osoby z zaburzoną równowagą kwasowo-zasadową skarżą się także na tzw. mgłę mózgową.
To wystarczające powody, by się dowiedzieć, jak odkwasić organizm, ale wciąż to nie wszystkie objawy. Nadmiarowi jonów wodoru przypisuje się pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci. Ponadto wiąże się z nim dolegliwości bólowe ze strony mięśni i stawów. Ma to wynikać z faktu, że kwasowe produkty przemiany materii potencjalnie drażnią nerwy obwodowe. Symptomy pojawiają się również w obrębie układu trawiennego. Poza tym osoby z utajoną kwasicą metaboliczną o niskim natężeniu zmagają się z częstymi wzdęciami i uczuciem ciężkości. W końcu – spada odporność. Nieustanne skupienie na walce z ryzykiem spadku pH powoduje, że organizm ciężej radzi sobie z chorobotwórczymi drobnoustrojami.
Jest to o tyle trudne do zdiagnozowania, że objawy te pasują do szeregu innych dolegliwości. Jednak jeśli już się pojawiają – można przypuszczać, że w ciele dzieje się coś niepokojącego. Warto wówczas zastanowić się, czym odkwasić organizm, szczególnie gdy mówimy o zmianie sposobu żywienia na bardziej różnorodny i zdrowy, a nie jeszcze o np. dodatkowej suplementacji czy stosowaniu farmaceutyków. Ponadto – takie objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza, który skieruje nas na stosowne badania.
Przyczyny zakwaszenia organizmu
Warto zaznaczyć, że powody zakwaszenia organizmu są różne. Wśród nich są zarówno te czynniki, na które mamy wpływ, jak i te znajdujące się poza nim (lub przynajmniej możemy jedynie w minimalnym stopniu na nie oddziaływać). Jedną z głównych przyczyn zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej jest nieprawidłowa dieta. Z opisanymi wyżej symptomami często zmagają się osoby spożywające produkty bogate w fosfor i siarkę, w tym mięso, głównie wędliny, ale też sery dojrzewające czy białą mąkę. Te dwa pierwiastki są również często obecne w żywności wysokoprzetworzonej oraz w przekąskach słodkich i słonych.
Innym czynnikiem, który może wpłynąć na nierównowagę kwasów i zasad w organizmie, jest przewlekły stres. Wynika to z faktu, że kortyzol (nazywany hormonem stresu) promuje powstawanie kwaśnych metabolitów. Dodatkowo ma silny wpływ na oddychanie, powodując płytsze wdechy i wydechy, co powoduje mniejszy wyrzut dwutlenku węgla z płuc. Działanie silnego i przewlekłego napięcia emocjonalnego więc ma działanie co najmniej dwutorowe.
Do zakwaszenia organizmu może też dojść przez brak aktywności fizycznej… albo jej nadmiar. W pierwszym przypadku winny jest siedzący tryb życia, spowalniający metabolizm. Natomiast przy ekstremalnym wysiłku fizycznym wzmaga się produkcja kwasu mlekowego (lokalny i tymczasowy problem) i wzrasta ilość kortyzolu. Osoby trenujące odczuwają zakwaszenie organizmu przez chroniczne przetrenowanie i zmęczenie, skutkujące – zamiast wzrostem – spadkiem formy.
Poza tym – niektóre używki mogą prowadzić do zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej na korzyść kwasów. W tym kontekście wskazuje się przede wszystkim alkohol i papierosy. Trzeba mieć na uwadze, że również kawa, jeśli spożywa się ją w nadmiarze, może działać zakwaszająco przez działanie diuretyczne. To bowiem skutkuj wypłukaniem magnezu i wapnia z organizmu. Z drugiej strony – w przypadku ostatniego przykładu dowody są niejednoznaczne.
Ostatecznie – brak odpowiedniej ilości płynów. Nasz organizm w zdecydowanej większości składa się z wody. Nerki zaś potrzebują jej, aby efektywnie oczyszczać krew ze zbędnych produktów przemiany materii. Jeśli brakuje płynów, proces ten ulega znacznemu utrudnieniu.
Warto dodać, że na mocne zakwaszenie mogą być narażone m.in. osoby ćwiczące na dopingu, w tym SARM-ach, gdyż przekraczają swoje naturalne granice, co może prowadzić do zwiększonej produkcji kwaśnych metabolitów. Ciekawostka – niektóre peptydy niewykluczone, że sprzyjają odkwaszaniu przez optymalizację pracy mitochondriów i działanie regeneracyjne. Jednak wciąż trzeba mieć na uwadze, że to środki wykorzystywane jedynie w celach badawczych.
Skuteczne odkwaszanie organizmu – jak wygląda ten proces?
W sieci można znaleźć wiele „cud metod”, które obiecują detoks i skuteczne odkwaszanie organizmu w tydzień-dwa. Jednak życie na głodówkach sokowych to za mało, aby faktycznie przywrócić pożądaną równowagę. Co więc odkwasza organizm? Przede wszystkim – metodyczne działanie i nastawienie na proces, a nie szybkie rezultaty. Konieczne bowiem będzie podbudowanie ww. systemów buforowych.
Do tego niezbędne będzie zapewnienie organizmowi minerałów i prekursorów zasad, jakie pomogą mu przywrócić homeostazę. To szczególnie ważne w kontekście osób, które żyją intensywnie i w ciągłym stresie, ale też mocno trenujących – czy to na siłowni, czy na macie lub w dowolnym innym miejscu.
Jakie suplementy odkwaszają organizm?
Zatem – co odkwasza organizm? Na tak zadane pytanie nie da się udzielić jednolitej odpowiedzi. Trzeba po prostu „spłacić dług”, jaki się zaciągnęło w momencie, gdy organizm czerpał zasoby z tkanek. Tym więc, czym będzie można odkwasić organizm, mogą być suplementy zawierające odpowiednie minerały. Trzeba jednak zaznaczyć – to jedynie wsparcie w całym tym procesie, a nie jego podstawa.
Dobrym wyborem są cytryniany: magnezu, potasu i wapnia. W tej formie pierwiastki te są metabolizowane do wodorowęglanów, więc cząstek wspierających regulację pH. Jednocześnie dostarczają potrzebne minerały. Warto zaopatrzyć się też w cynk, będący częścią anhydrazy węglanowej. Pomaga ona przetwarzać CO2 i regulować kwasowość. Poza tym – chlorofil. To częsty składnik różnych detoksów, który faktycznie działa. Wpływa na organizm, dotleniając komórki i wykazując właściwości alkalizujące.
Dieta zasadowa przy zakwaszeniu organizmu
Jednak na pytanie, co odkwasza organizm, najlepsza odpowiedź brzmi – dieta zasadowa. Dla wielu osób zmiana jadłospisu będzie oznaczała przemodelowanie sporej części życia. Wymaga bowiem porzucenia szybkich przekąsek i przetworzonej żywności na rzecz prostych składników. Konieczna może okazać się redukcja ilości spożywanego mięsa albo przynajmniej poprawa proporcji produktów na talerzu.
Pomocny w doborze składników menu będzie wskaźnik PRAL. Produkty z dodatnimi wartościami zakwaszają organizm. Z ujemnymi zaś – działają zasadowo. Spójrzmy jednak na konkrety. Co powinno znaleźć się w menu osoby, która zastanawia się, jak odkwasić organizm:
- warzywa i owoce – większość z nich ma ujemny PRAL, zwłaszcza szpinak, jarmuż, banany, ziemniaki, seler czy marchew,
- cytryny – kwaśna w smaku? Nie oznacza, że zakwasza! Wręcz przeciwnie – ma działanie silnie zasadowe,
- odpowiednia ilość wody (około 30 ml na 1 kg masy ciała) – aby wypłukać nadmiar zakwaszających metabolitów,
- napary ziołowe – w tym z pokrzywy, skrzypu polnego oraz czystka, wspierające usuwanie metabolitów i zasobnych w minerały.
Czego natomiast unikać? Zdecydowanie cukru rafinowanego, białej mąki, nadmiaru mięsa i żółtych serów.
Jak długo potrwa odkwaszanie organizmu?
Usunięcie kwasów z organizmu to jedno… Ale regeneracja całego systemu trwa znacznie dłużej. Ile trwa odkwaszanie organizmu? Doraźnie pozytywna zmiana przychodzi w ciągu 3 do 7 dni. Dzięki temu powinny ustąpić ewentualne poranne obrzęki, ale też poprawić się zdolności kognitywne. Remineralizacja jednak, czyli uzupełnienie wyczerpanych zasobów mineralnych, jakie organizm czerpał z tkanek w walce z jonami wodoru, trwa dłużej. W zależności od indywidualnego stanu może to trwać od 1 do kilku miesięcy. W tym czasie regenerują się rezerwy, tkanki, ale i mikrobiom. Suplementacja potencjalnie wspomaga ten proces, podobnie jak tlenowa aktywność fizyczna.