Osoby aktywne fizyczne zwykle cieszą się lepszym zdrowiem. W praktyce na to, jaki jest jego stan, wpływa więcej czynników, w tym tryb życia i dieta. Z tego powodu trenując np. na siłowni, boisku, w dojo czy ringu, badania krwi sportowcy i amatorzy powinni robić regularnie. Dlaczego to ważne? Jeśli chcesz ćwiczyć bardziej świadomie – przeczytaj ten artykuł.
Spis treści
Dlaczego aktywni fizycznie powinni monitorować biomarkery?
W ogólnym rozrachunku, jeśli „wszystko inne gra”, to trening przyniesie Ci więcej korzyści. Jednak obciążone ciało przechodzi szereg przemian i wykorzystuje znacznie więcej składników odżywczych do prawidłowego rozwoju i regeneracji. Na pytanie więc, jakie badania krwi robić przy treningu siłowym, odpowiadamy – trzeba regularnie sprawdzać m.in.:
- profil lipidowy,
- stan wątroby i jej enzymów,
- poziomy hormonów tarczycy,
- ilość żelaza we krwi.
Systematyczne badania pomagają unikać niedoborów i wykrywać przeciążenia organizmu. Te markery zdrowia dla osób aktywnych, sprawdzane regularnie, zmniejszają ryzyko, że przeholujemy z treningiem lub zaniedbamy inne aspekty wysoce aktywnego trybu życia. To szczególnie istotne w przypadku osób na „podwójnym napięciu”. Silna farmakologia może sporo namieszać. Regularne badania tych i innych parametrów więc to absolutna konieczność. I to nie tylko ze względu na zależność „morfologia a trening”.
Dlaczego markery lipidowe mają znaczenie?
Zacznijmy od profilu lipidowego. Badania te obejmują m.in. sprawdzenie:
- cholesterolu całkowitego,
- LDL,
- HDL,
- trójglicerydów,
- stosunku LDL do HDL.
Wysiłek na siłowni i każdy inny może korzystnie wpływać na profil lipidowy (czyli stosunek HDL (tzw. dobrego cholesterolu) do LDL („zły” cholesterol) oraz poziomy trójglicerydów). Trzeba jednak mieć na uwadze, że na jego kształtowanie się wpływa też szereg innych czynników, w tym dieta. Z drugiej strony – stosowanie niektórych SAA pogarsza profil lipidowy.
Jego pogorszenie często prowadzi do szeregu powikłań zdrowotnych, w tym:
- zmian miażdżycowych,
- udarów,
- zwiększenia ryzyka śmierci sercowo-naczyniowej (więc np. zawałów),
- ostrego zapalenia trzustki,
- chorób metabolicznych (otyłość, cukrzyca typu 2.).
Jasno widać, że badania okresowe sportowców amatorów w tym zakresie pozwalają uniknąć licznych kłopotów ze zdrowiem.
Badania wątroby w kontekście osób aktywnych
Jakie są w tym przypadku najważniejsze markery zdrowia dla osób aktywnych? Robiąc próby wątrobowe, warto mieć na względzie m.in.:
- ALT,
- AST,
- GGT,
- ALP,
- bilirubinę całkowitą i frakcje,
- albuminę.
Wątroba to kluczowy narząd w metabolizmie tłuszczów, ale i detoksykacji organizmu. W przypadku osób, które stosują SAA – zwłaszcza doustne – narząd ten może być mocno obciążony. Należy jednocześnie mieć na uwadze, że wysoka aktywność fizyczna powoduje naturalny wzrost enzymów wątrobowych, co trzeba uwzględnić przy interpretacji wyników.
Czemu powinni sportowcy robić badania krwi, sprawdzające ten organ? Bo kiedy sypie się wątroba, to w krótkim czasie cierpią też inne układy. Zaburzenia jej pracy mogą prowadzić m.in. do:
- żółtaczki,
- zatrucia toksynami,
- kamicy żółciowej,
- niewydolności wątroby,
- problemów z gojeniem się ran, obrzęków,
- uszkodzenia innych organów (w tym nerek i mózgu).
Powyższe markery zdrowia dla osób aktywnych są istotną wskazówką w zakresie tego, co dzieje się z ich ciałem. Wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości może ustrzec przed poważniejszymi kłopotami zdrowotnymi.
Jak ważne są badania tarczycy w przypadku osób intensywnie trenujących?
Tarczyca jest swojego rodzaju „strażnikiem” pilnującym gospodarki hormonalnej i metabolizmu w organizmie. Wpływa na zdolności regeneracyjne, produkcję energii i na rytm serca. Innymi słowy – ma duże znaczenie z perspektywy każdego człowieka, ale dla sportowców nawet większe. Jakie badania krwi robić przy treningu siłowym, które dadzą nam wgląd w stan tego gruczołu?
- TSH,
- FT4,
- FT3
- Całkowite T4 i T3.
Zaburzenia pracy tego narządu skutkują licznymi konsekwencjami, w tym np.:
- stałym zmęczeniem i brakiem energii,
- zaburzeniami metabolizmu (niekontrolowany wzrost lub spadek masy),
- spadkiem libido,
- pogorszeniem regeneracji potreningowej,
- zaburzeniem profilu lipidowego (i wynikającej z niego miażdżycy),
- osteoporozą,
- zaburzeniami pracy serca,
- chorobami autoimmunologicznymi,
- spadkiem testosteronu.
Żelazo – dlaczego warto je kontrolować w trakcie wzmożonego wysiłku fizycznego?
Żelazo bierze udział w produkcji hemoglobiny i mioglobiny. Ma więc kluczowe znaczenie dla właściwego dotlenienia mięśni i ich regeneracji. Niedobory mogą skutkować spadkiem energii i samopoczucia. Nadmiar – stresem oksydacyjnym i jego konsekwencjami. Co uwzględniają badania okresowe sportowców amatorów i profesjonalistów, gdy badają żelazo? To m.in.:
- żelazo całkowite,
- ferrytyna,
- transferryna i jej saturacja,
- hemoglobina,
- hematokryt,
- liczba czerwonych krwinek.
Zarówno niedobór, jak i nadmiar żelaza bywa szkodliwy. W pierwszym przypadku spada wydolność, a zwykła aktywność bardziej męczy. W skrajnych sytuacjach pojawia się anemia oraz problemy sercowo-naczyniowe. Braki w żelazie mogą też przyczyniać się do kontuzji i trudniejszego wychodzenia z nich. Nadmiar z kolei może obciążać wątrobę, a nawet ją uszkadzać, podobnie jak serce czy trzustkę, co wynika ze stresu oksydacyjnego. Zbyt dużo żelaza sprzyja również cukrzycy i stanom zapalnym.
Trenuj i dbaj o siebie!
Choć organizm jest w stanie znieść wiele, to ważne, aby właściwie o niego dbać – szczególnie gdy popychamy go do ekstremum. Każdy, kto intensywniej ćwiczy, powinien zapamiętać, że relacja morfologia a trening to warunek zdrowia. W przeciwnym wypadku, zamiast efektownej sylwetki i dobrego zdrowia, możemy nabawić się poważnych problemów. Zachęcamy więc do regularnych badań oraz korzystania z opieki medycznej.