Ludzki organizm zawiera specyficzny „koktajl chemiczny”, regulujący funkcjonowanie poszczególnych układów. Hormony mogą odpowiadać za rozwój masy mięśniowej, prawidłowe funkcjonowanie mózgu czy systemu krążenia. Ogromną rolę w tych procesach odgrywają hormony płciowe – zarówno testosteron, jak i estrogeny. Nadmierny wzrost tych drugich, niezależnie od płci, jest wysoce niepożądany. Co więcej – w przypadku mężczyzn – ich stężenie we krwi ściśle koreluje z ilością testosteronu. Z tego powodu, kiedy bierze się sterydy, kontrola estrogenów stanowi kluczowe działanie dla zachowania odpowiedniego zdrowia. Wszak do ostatnich rzeczy, jaką chce każdy na dopingu, należy ginekomastia na cyklu. Jeśli chcesz wiedzieć, czym są estrogeny i czemu trzeba regularnie je badać oraz im przeciwdziałać – przeczytaj ten artykuł!
Spis treści
Czym są estrogeny?
Niektóre hormony, co do zasady, dzieli się na „męskie” i „żeńskie”, co wynika z faktu, że naturalnie występują one w większym stężeniu u konkretnej płci. Estrogeny natomiast należą do związków charakterystycznych przede wszystkim dla pań. Czy to jednak oznacza, że nie występują one u mężczyzn? Bynajmniej! Są obecne w męskim ciele i odgrywają dość istotną rolę. Jednakże tylko wtedy, gdy są na właściwym poziomie. Wszystko jednak po kolei.
Estrogenami nazywamy trzy różne hormony:
- estron (E1),
- estradiol (E2),
- estriol (E3).
U kobiet za produkcję estrogenów odpowiadają głównie jajniki (ale też łożysko, tkanka tłuszczowa, kostna i mózg). Związki te wpływają m.in. na ich cykl miesiączkowy oraz rozwój piersi. U mężczyzn natomiast, w ograniczonych ilościach, wydzielają go jądra i kora nadnerczy. W obu przypadkach jednak kluczowy jest proces aromatyzacji. Aromataza – enzym odpowiedzialny za niego – stymuluje konwersję męskiego hormonu do estradiolu. To o tyle istotne, że panowie mają w organizmie szereg receptorów wrażliwych na ich wpływ.
Estrogeny mają szczególnie istotną rolę w przypadku kobiet, zwłaszcza w okresie dojrzewania, gdyż odpowiadają za wykształcenie się drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych. Ponadto, na dalszym etapie życia, wpływają na gospodarkę wapniową i prawidłowy rozwój oraz mineralizację kości. Decydują także o libido, płodności i stanach emocjonalnych kobiety.
Jak natomiast estrogen wpływa na funkcjonowanie męskiego organizmu? Przyjrzyjmy się temu.
Jaki wpływ mają estrogeny na męski organizm?
Estrogeny, choć są „typowo żeńskie”, mają ważną rolę do odegrania w męskim organizmie (podobnie jak testosteron u kobiet). Za co więc te związki odpowiadają u panów? Przede wszystkim wpływają na płodność (w tym jakość plemników) oraz libido, więc zdrowie reprodukcyjne. Z drugiej strony mają duże znaczenie dla odpowiedniej mineralizacji kości oraz metabolizowania tkanki tłuszczowej. Ponadto są ważne dla np.:
- elastyczności naczyń krwionośnych,
- nastroju i regulacji apetytu,
- funkcji kognitywnych.
Utrzymanie ich więc na odpowiednim poziomie jest kluczowe, tak dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Niestety – wskutek pewnych chorób, ale i przy stosowaniu wybranych środków dopingujących, niekiedy dochodzi do zaburzenia stężenia estrogenów w organizmie, co może powodować poważne komplikacje. A jak SAA wpływają na ich poziom i jakie to niesie za sobą konsekwencje?
Estrogeny a sterydy – jaka jest zależność?
SAA, będące pochodnymi męskiego hormonu, wskutek oddziaływania aromatazy, mogą być konwertowane do estrogenów. Organizm bowiem naturalnie dąży do równowagi hormonalnej (homeostazy), a nadmiar testosteronu we krwi i tkankach to dla niego sytuacja niepożądana (nawet jeśli stosujący doping uważa inaczej).
Im więcej więc podamy testosteronu czy innych SAA, mających tendencję do aromatyzacji, tym więcej potencjalnie powstanie estrogenów (w tym głównie estradiolu). Powstrzymać je mogą inhibitory aromatazy (o czym więcej w dalszej części tekstu). Natomiast skutki takiego procesu mogą być bardzo trudne. Jakie?
Potencjalne powikłania estrogenowe
Wyższe stężenia estrogenów niosą poważne konsekwencje zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn. U pań najczęściej mogą wystąpić takie efekty jak:
- obrzmienie i bolesność piersi,
- zakrzepica,
- stany depresyjne, wahania nastrojów, bezsenność,
- migreny,
- infekcje pochwy,
- skurcze,
- mięśniaki macicy.
Z kolei u panów, którzy nie stosują odpowiedniej osłony, mogą pojawić się różne dolegliwości. Przykładem jest czasem wykształcająca się ginekomastia na cyklu, czyli przerost gruczołu sutkowego. Ponadto może dochodzić do zwiększenia retencji wody oraz większego odkładania się tłuszczu (w tym w miejscach charakterystycznych dla kobiecej sylwetki). Mężczyźni mogą też odczuwać spadek samooceny, samopoczucia i libido.
Kontrola estrogenów na cyklu jest kluczowa!
Regularne badania krwi w czasie cyklu mogą pomóc uchronić się przed potencjalnymi konsekwencjami aromatyzacji. W czasie „mocnej suplementacji” niekiedy przyjmuje się inhibitory aromatazy, zatrzymujące działanie tego enzymu, dzięki czemu testosteron nie zostaje przekształcony w żeński hormon. Do takich środków należy m.in. Armidex. Dawkowanie tego środka dobiera się zazwyczaj do predyspozycji konkretnej osoby, ale w kulturystyce w ramach praktyki ustandaryzował się też określony model. Według niego przyjmuje się od 0,25 mg do 1 mg środka na dobę lub co drugi dzień. Optymalne efekty przy tym uzyskuje się najczęściej przy 0,5 mg na 24 godziny.
Jakie inne środki stosuje się w blokowaniu estrogenów?
Na cyklu stosuje się czasem nie tylko właściwe dawkowanie Armidex, ale i inne preparaty niż inhibitory aromatazy. To m.in. selektywne modulatory receptora estrogenowego oraz antagoniści receptora estrogenowego. W ich przypadku, nawet jeśli dochodzi do konwersji testosteronu w estrogeny, to organizm nie reaguje na niego, gdyż substancja czynna zawarta w tych farmaceutykach wiąże się z receptorami estrogenowymi, zapobiegając wychwytowi estradiolu z krwi. Następnie żeńskie hormony są metabolizowane w wątrobie i wydalane z żółcią lub moczem.
Badania, kontrola lekarska… i zdrowy rozsądek
Stosując SAA, niezależnie od płci, zawsze warto mieć na uwadze poziomy hormonów. Tym bardziej że mogą one tak poważnie namieszać. Jak wskazaliśmy wyżej – istnieją środki, które mogą uchronić przed efektami aromatyzacji testosteronu, jednak trzeba mieć na uwadze, że także one mają efekty uboczne. Dlatego zawsze trzeba kontrolować zdrowie, wykonywać regularne badania i współpracować z doświadczonym lekarzem. A ponadto – słuchać organizmu i zachowywać zdrowy rozsądek. W przeciwnym wypadku można wyrządzić sobie krzywdę.