Osoby, które decydują się na doping, czerpią motywację z wyobrażenia o swojej sylwetce po osiągnięciu upragnionego celu. Bardziej świadomi wiedzą, że za korzyściami idą też rozmaite konsekwencje zdrowotne. Sterydy anaboliczno-androgenne bowiem wpływają z jednej strony na gospodarkę hormonalną, a z drugiej – na funkcjonowanie wątroby. Za tym idą potencjalne zaburzenia w gospodarowaniu glukozą oraz wszelkie związane z tym problemy zdrowotne. Ważny jest w tym przypadku związek insulinooporność a sterydy, a także inne, cięższe powikłania. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat – przeczytaj poniższy artykuł.
Spis treści
Czym jest insulinooporność?
To rodzaj zaburzenia metabolicznego, polegający na zmniejszeniu wrażliwości tkanek na insulinę. Może prowadzić do zdestabilizowania gospodarki hormonalnej, prowokując trzustkę do większej produkcji tej substancji. Jednocześnie za tym idzie zwiększony apetyt oraz spowolnienie metabolizmu, co skutkuje zwiększeniem masy tłuszczowej w ciele. Często przyjmuje to formę błędnego koła, gdyż:
- spożywanie większej ilości pokarmu potencjalnie powoduje wzrost tkanki tłuszczowej,
- większa masa i kaloryczność posiłków zwiększa zapotrzebowanie na insulinę,
- większy poziom insuliny powoduje wzrost apetytu i dalsze spowalnianie metabolizmu.
Co ważne, dzieje się tak nie tylko w przypadku np. osób z zaburzeniami odżywiania, ale także tych, które ćwiczą siłowo i decydują się na doping. Wpływ sterydów na metabolizm zwykle jest korzystny, ale nierozważne stosowanie ich i zaniedbania na tym polu mogą doprowadzić do wykształcenia się tego zaburzenia metabolicznego. Należy przy tym zaznaczyć, że przedłużająca się insulinooporność, współwystępująca z innymi zaburzeniami (co nazywamy zespołem metabolicznym), prowadzi do cukrzycy typu 2. i innych dolegliwości zdrowotnych.
Przyczyny insulinooporności
U niektórych powodem mogą być czynniki genetyczne – wybrane osoby dziedzicznie mają mniejszą wrażliwość na insulinę lub może pojawić się u nich zaburzenie w jej produkcji (ma wtedy nieprawidłową budowę). Jednakże w zdecydowanej większości przypadków insulinooporność występuje jako wskutek zaniedbań w stylu życia. Podstawowa przyczyna pojawienia się tej dolegliwości to błędy w zakresie odżywiania, w tym wysokokaloryczna dieta z cukrami prostymi i tłuszczami trans. Z drugiej strony – mogą powodować ją głodówki i diety wykluczające i wynikające z niej niedobory.
Jak natomiast wygląda relacja „insulinooporność a sterydy”? W jaki sposób te środki mogą powodować jej wystąpienie, mimo że np. mogą pomóc w „docięciu” sylwetki? Pewne SAA mogą zmniejszać wrażliwość tkanek na insulinę. Innymi słowy – de facto wywołują działania podobne jak w przypadku tego zaburzenia metabolicznego. Glukoza nie jest wykorzystywana w optymalny sposób, co powoduje jej wzrost w surowicy. Co ciekawe – badania przeprowadzone w Kopenhaskim Szpitalu Uniwersyteckim w Herlev wykazały, że mężczyźni, stosujący anaboliki w przeszłości i obecnie, mimo niższej ogólnej zawartości tłuszczu w organizmie, mieli bardziej stłuszczone organy wewnętrzne, co sprzyja nie tylko insulinooporności, ale i wystąpieniu cukrzycy typu 2.
Jak sterydy wpływają na poziom glukozy we krwi?
Jaki dokładnie mechanizm za tym stoi? Jak zachowuje się glukoza na cyklu? Od połowy lat 70. XX wieku wiadomo, że mogą one zwiększać jej poziom we krwi, co wynika m.in. właśnie z negatywnego wpływu na wątrobę oraz zaburzenia obwodowego wychwytu glukozy. W tym kontekście najczęściej mówi się o takich SAA, jak:
Hiperglikemia po sterydach pojawia się u około 20-50% osób, które korzystają z tych środków (wliczając w to pacjentów medycznych). Co istotne – przed włączeniem SAA, żadne z nich nie wykazywało predyspozycji do cukrzycy ani nie zgłaszało, że są na nią chorzy.
Co dokładnie dzieje się, gdy przyjmuje się sterydy? Otóż wątroba, pod wpływem działania SAA będących pochodnymi DHT, u niektórych osób (zależy to od m.in. płci, stanu zdrowia, typu sterydu oraz dawki) zwiększa wydzielanie glukozy i ogranicza jej „ponowne przyjmowanie”. W ten sposób wykształca się hiperglikemia objawiająca się m.in.:
- wielomoczem,
- polidypsją (nadmiernym pragnieniem),
- polifagią (nadmiernym łaknieniem),
- drżeniem,
- drażliwością i wahaniem nastroju,
- zaburzeniami koncentracji,
- zawrotami głowy.
Jaką rolę pełni insulina w kulturystyce?
Warto zaznaczyć, że dla dyscypliny, jaką jest kulturystyka, insulina ma ogromne znaczenie. Dlaczego? Gdyż pobudza procesy anaboliczne. Teoretycznie więc większa ilość insuliny w organizmie może nieść ze sobą korzyści. Jeśli jednak reakcja komórek na nią zostaje upośledzona, wówczas uruchamia się niebezpieczny mechanizm, prowadzący najpierw do insulinooporności, a następnie – potencjalnie – do cukrzycy.
Jak zapobiec insulinooporności lub cukrzycy albo odwrócić negatywne skutki SAA?
Skoro już wiemy, jaki jest wpływ sterydów na metabolizm, a także, jak wiele znaczy dla dyscypliny, jaką jest kulturystyka insulina – pora powiedzieć więcej o zapobieganiu lub odwracaniu skutków działania wybranych SAA, przez które glukoza na cyklu rośnie jak szalona. Decydując się na stosowanie takich sterydów, można m.in.:
- ograniczyć spożycie węglowodanów rafinowanych, powodujących wzrost odporności komórek na insulinę i zmniejszających ich wrażliwość na nią,
- spożywać zdrowe tłuszcze (w tym omega-3, 6 i 9),
- przyjmować pokarmy bogate w błonnik, regulujących korzystnie metabolizm,
- prowadzić codzienną, wyczerpującą aktywność fizyczną (treningi, jak i inne formy ruchu),
- spożywać chude produkty.
W ten sposób potencjalnie zwiększy się swoją wrażliwość na insulinę. Należy również stale monitorować glukozę, a w razie konieczności – zmodyfikować cykl sterydowy lub włączyć określone leki przeciwcukrzycowe, takie jak metformina. Cukrzyca wywołana sterydami może też ustąpić po odstawieniu SAA (o ile były to krótkie okresy stosowania).
Stałe monitorowanie zdrowia na cyklu to podstawa
Anaboliki mogą mieć liczne korzyści dla estetyki sylwetki, ale i przynieść sporo szkód dla zdrowia, w tym m.in. wywołać insulinooporność lub cukrzycę typu 2. Z tego względu zawsze należy śledzić swoje zdrowie, wykonując określone badania diagnostyczne, ale i obserwując organizm – zwłaszcza gdy decydujesz się sięgnąć po sterydy, przy których stwierdza się często wystąpienie podobnych efektów ubocznych.